Kitap taşıma: koli ağırlığı ve kitaplık söküm rehberi

Kitap taşımada asıl sorun hacim değil, koli başına düşen ağırlık

Kitap taşıma işleri sahada iki türlü çıkar: ya bir evin kitaplığı taşınır ya da bir ofisin, derneğin, dershanenin arşivi. İkisinde de aynı hata yapılır. Eldeki en büyük koli alınır, ağzına kadar doldurulur, sonra kaldıran kimse olmaz.

Kâğıt ağırdır. Bir orta boy taşıma kolisi giysiyle dolduğunda taşınabilir bir yük olur; aynı koli kitapla dolduğunda 25 kiloyu rahat geçer. Dip bandı ikinci katta patlar, kitaplar merdiven boşluğuna dökülür. Bir taşıma kolisinin taban mukavvası genelde on beş kiloluk yüke göre tasarlanır; çift oluklu koli, iki mukavva tabaka arasında ikinci bir dalgalı kat bulunan, daha yüksek yüke dayanan koli türü demektir.

Ağırlık sorunu yalnız kolinin değil, taşıyan kişinin sorunudur. Aynı kişi gün boyu otuz koli taşıyacaksa koli başına düşen yükün dengeli olması gerekir. Biz kitap işlerine gittiğimizde ilk yaptığımız şey, müşterinin hazırladığı büyük kolileri açıp içindekini iki küçük koliye bölmektir. Bu bölme işi saatten yer; kolileri doğru boyda hazırlamak, işi kısaltmanın en hesaplı yoludur. Koli boylarının hacimle ilişkisini koli ve ambalaj hesabı sayfasında ölçülü olarak bulabilirsiniz.

Hangi koli hangi kitapla dolar, ne kadar ağırlık yapar?

Kitabı türüne göre ayırmak ilk bakışta gereksiz görünür. Ama ansiklopedi, sanat kitabı ve ciltli arşiv klasörü, roman ve ders kitabından kat kat ağırdır. Aşağıdaki tablo sahada kullandığımız kaba ölçüdür.

Tablodaki son iki satır bir tercih değil, saha kuralıdır. Büyük koliyi kitap için hiç açmayın; giysi, yastık ve nevresim o koliye gitsin. Kitap her zaman en küçük kutuya girer.

Küçük koli kuralı nasıl uygulanır, koli nasıl kapatılır?

Kural basit: koli kaldırılamayacak kadar ağırsa yanlış kolidir. Uygulaması ise üç adımdan ibarettir.

1. Kolinin dibini tek bantla değil, çapraz üç bantla kapatın. İlk bant orta dikişe, diğer ikisi kısa kenarlara gelir.
2. Kitapları düz yatırarak ya da sırtları aşağı bakacak şekilde dizin. Sırt yukarı bakan kitap, koli sarsıldığında sayfalarından baskı alır.
3. Koliyi ağzına kadar doldurmayın; üstte iki parmak boşluk kalsın ve o boşluğa buruşturulmuş kâğıt koyun. Koli dolgusu, kutu içinde kalan boşluğu doldurup içeriğin oynamasını engelleyen kâğıt ya da köpük anlamına gelir.
4. Her kolinin üstüne ve bir yan yüzüne "kitap" yazın. İstiflenen kolide üst yazı görünmez, yan yazı görünür.
5. Ağır kolileri araca ve odaya en alta koyun. Kitap kolisinin üstüne yalnız hafif koli biner.

Bant konusunda tek uyarı: kolinin dibi asla tek çizgi bantla geçilmez. Dip bandı patlayan kolinin faturası, koli fiyatının çok üstündedir. Cam ve tabak gibi kırılacak eşyayı ise ayrı kurala göre sarmak gerekir; o yöntemi kırılacak eşya paketleme yazısında anlattık.

Kitaplık sökülür mü, raflar nasıl işaretlenir?

Ayaklı ve modüler kitaplıkların çoğu sökülmeden taşınamaz. Yüksek modül asansör kabinine girmez, dar merdivende dönmez. Sökmeden önce iki şey yapılır: raflar boşaltılır ve kitaplığın montajlı hâli telefonla fotoğraflanır. Fotoğraf, yeni adreste hangi rafın hangi deliğe gittiğini söyleyen tek kaynaktır.

Raf pimleri ve vidalar küçük bir kilitli poşette toplanır, poşet kitaplığın arka panosuna bantlanır. Rafların kendisi kalemle değil, yapışkan etiketle numaralanır; etiket rafın görünmeyen alt yüzüne yapıştırılır. Arka pano çoğu kitaplıkta ince liftir ve çivilenmiştir; sökerken eğilirse yeni adreste kitaplık düzlemini kaybeder, o yüzden pano çıkarılmadan taşınmaya çalışılır.

Duvara sabitlenmiş kitaplıkta devrilme emniyeti ayrı bir konudur. Yüksek kitaplık yeni adreste mutlaka duvara vidalanır; sabitlenmemiş bir kitaplık, rafın üst sırası dolduğunda öne doğru ağırlaşır. Gardırop ve benzeri modüllerde söküm-montaj sırası aynı mantıkla yürür, ayrıntısını gardırop söküm ve montaj yazısında bulursunuz. Kitaplık montajı taşımanın parçası olarak planlanacaksa bunu randevu alırken söyleyin, kadroya montaj yapan bir kişi ekleriz.

Kitap nemden ve sıcaktan nasıl korunur?

Kâğıdın iki düşmanı vardır: nem ve doğrudan güneş. Temmuz sıcağında kapalı kasa bir araçta koliler öğleden sonra ciddi ısınır. Kitap bundan kalıcı zarar görmez, ama yanında giden mum, plak ya da fotoğraf görür. Yüklemeyi sabaha almak bunu tek başına çözer.

Asıl risk bodrum katı ve garaj beklemesidir. Nem, kâğıdı önce kabartır, sonra küfe açar. Koliler zemine doğrudan konmaz; bir palet, bir tahta ya da en azından karton bir tabaka serilir. Yeni adreste kitaplar hemen rafa çıkmayacaksa koliler dış duvara yaslanmaz, odanın ortasına istiflenir.

Yağmur ihtimali varsa kolilerin üstü araçta streçlenir. Streç, üst üste sarıldığında kendi üzerine yapışan ince plastik film anlamına gelir; koliyi suya karşı bir süre korur ve istifi bir arada tutar. Streç ne kadar sarılırsa sarılsın, ıslanmış bir koli taşınmaz; ıslanan koli boşaltılır, kitaplar kuru kutuya aktarılır. Ev geneli taşımada bu tür ayrıntıların nasıl planlandığını eşya taşıma sayfasında sıraladık.

Merdivende taşıma sırası ve sırt sağlığı

Kitap taşımada sakatlanmalar ağır tek bir koliden değil, aynı hareketin yüz kez tekrarından gelir. Ekip bunu sırayla çözer: aynı kişi gün boyu merdiven çıkmaz, kat başında yük devri yapılır. Üç kişilik bir ekipte biri daireden sahanlığa, biri sahanlıktan kapıya, biri kapıdan araca taşır. Yük el değiştirir, kimse tam turu tek başına atmaz.

Kaldırma tekniği ikinci koruma. Koli dizlerden çökülerek alınır, bele bükülerek değil. Koli gövdeye yakın tutulur; kol uzattıkça bele binen kuvvet artar. Merdivenden inerken koli önde taşınmaz, yan tutulur ki basamaklar görünsün.

Sahanlıkta ara istif alanı açmak üçüncü koruma. Dairenin kapısına yakın bir yere sekiz on koli indirilir, sonra o yığın topluca aşağı aktarılır. Ekip böylece aynı anda hem yorulmaz hem de merdivende birbirine takılmaz. İşi sigortalı ve SGK'lı bir kadroyla yaptırmanın karşılığı da burada görünür: kaldırma düzenini bilen bir ekip günü kazasız kapatır. Eleman kadrosunun nasıl kurulduğunu eşya taşıma elemanı sayfasında anlattık.

Diyelim ki Kadıköy'de asansörsüz üçüncü katta bir ev arşivi taşınacak: 55 küçük koli kitap, üç modül kitaplık ve iki arşiv dolabı. Araç sokağa giriyor, yeni adres aynı ilçede ve asansörlü. Bu iş üç kişiyle beş saat sürer; söküm ve montaj da bu sürenin içindedir. Hesap 3 kişi × 5 saat × 750 – 1.250 ₺ üzerinden yürür, yani kabaca 11-19 bin lira bandına oturur. Asansörsüz üçüncü kat ve üzerinde kat başı ek ücret ayrıca uygulanır; hepsi telefonda on dakikada netleşir ve iş başlamadan sabitlenir.

Sık Sorulan Sorular

Kitap kolilerini kendim hazırlasam ekip kaç saat kazanır?

Doğru boyda ve kapalı gelen koli, elli kolilik bir işte iki saate yakın kazandırır. Ekip kitap ayıklamaz ve koli boyutlandırmaz; hazır koliyi alır, istifler ve taşır. Koli hazırlığını ekibin yapmasını isterseniz süre paketleme saatiyle birlikte hesaplanır.

Kütüphanemi taşıtırken sıralama bozulmasın istiyorum, mümkün mü?

Mümkün, fakat sıralamayı siz kurarsınız. Rafları soldan sağa numaralandırıp kolilere aynı numarayı yazın; ekip koliyi o numaraya göre yeni raf önüne bırakır. Kitapların rafa tek tek dizilmesi taşıma hizmetinin içinde değildir.

Kitaplık sökülmeden taşınabilir mi?

Alçak ve tek parça kitaplıklar, kapı ve asansör ölçüsü tuttuğunda sökülmeden taşınır. Yüksek modüller, köşe takımları ve arka panosu zayıf olanlar sökülür. Kararı ekip yerinde verir; ölçüyü önceden söylerseniz gerekli aletle gelir.

Sadece kitapları taşıtmak istiyorum, tüm ev taşınmayacak?

Bu iş parça eşya taşıma kalemine girer ve tek parça bandı 1.500 – 4.500 ₺ aralığındadır. Koli sayısı, kat ve mesafe fiyatı belirler. Ayrıntı için parça eşya taşıma sayfasına bakabilir ya da telefonda koli sayısını söyleyip fiyat alabilirsiniz.

Arşiv klasörlerini de aynı koliye koyabilir miyim?

Koymayın. Klasör metal mekanizması yüzünden kitabın kapağını çizer ve koli içinde dengesiz ağırlık yapar. Klasörler kendi arşiv kutusuna dik olarak dizilir, kutunun üstüne bölüm adı yazılır. Bu ayrım yeni adreste yerleşimi de hızlandırır.

Kitap işinde kaliteyi belirleyen şey, kolinin boyu ve kolinin dibindeki bant sayısıdır. Koli sayınızı ve kat bilgisini telefonda verin, kadroyu ve saati ona göre kuralım; saatlik çalışma düzeni için hamal hizmeti sayfasına da bakabilirsiniz.