Tır indirme ve yükleme: rampaya yanaşmadan teslim imzasına kadar

Tır indirme ile tır yükleme arasındaki fark nedir?

Dorsedeki yükün araçtan alınıp sayılarak depoya yerleştirilmesine tır indirme denir. Tır yükleme ise yükün yolda kaymayacak ve varışta sırayla inebilecek biçimde dorseye dizilmesidir. İkisinde de aynı ekip, aynı transpalet ve aynı rampa kullanılır ama düşünme yönü farklıdır.

İndirmede asıl soru, yükün nasıl geldiği ve eksiksiz olup olmadığıdır. Kapı açıldığında yükün durumu, adet ve hasar kaydı öne çıkar. Yüklemede soru, yükün varış noktasına nasıl ulaşacağıdır. Ağırlığın dağılımı, boşlukların doldurulması ve karşı taraftaki boşaltma sırası belirleyici olur.

Operasyonda kimin neye karar verdiği de baştan belli olmalıdır. Mühür, sayım ve teslim imzası işletmenin yetkilisindedir. Aracın sabitlenmesi ve yükleme sınırı şoförün sorumluluğundadır. Boşaltmanın temposu ve istasyonlar ise ekip başındadır. Bu üç rol karıştığında en sık görülen sonuç, herkesin sayımı bir başkasının tuttuğunu sanmasıdır.

Kamyonda bu adımların çoğu kısalır; yük azdır, kapı yakındır, sayım kolaydır. Tırda yük 13,60 metre derinliğe yayılır ve arka kapıdan görünen ilk sıra, dorsenin önündeki yükün nasıl durduğu hakkında hiçbir şey söylemez. Aşağıda indirme akışını baştan sona, yükleme planını ayrı bir bölümde anlattık. Kamyon ölçeğindeki işler için kamyon boşaltma, hizmetin genel kapsamı için yük indirme ve bindirme hizmeti sayfalarına bakabilirsiniz.

Araç rampaya yanaşmadan önce sahada ne hazır olmalı?

Boşaltmanın ilk saati çoğu zaman araç gelmeden kaybedilir. Ekip sahaya vardığında rampa başka bir araçla doluysa, istif alanında eski paletler duruyorsa ya da sevk belgesinin kopyası kimsede yoksa, kapı açılmadan bekleme başlar. Aşağıdaki liste, araç yola çıktığında sevkiyat sorumlusunun gözden geçireceği kontrol listesidir.

• Rampa ve önündeki manevra alanı boş, köprü sacı çalışır durumda.
• İstif alanı yerde işaretli; hangi ürünün hangi koridora gideceği belli.
• İrsaliye, varsa CMR ve çeki listesinin bir kopyası sayımı tutacak yetkilinin elinde.
• Mühür numarası sevk belgesinden önceden not edilmiş.
• Transpaletin tekerleri ve hidroliği kontrol edilmiş; forklift kullanılacaksa operatör sahada.
• Rampa ve dorse içi için ışık hazır; gece işinde yedek seyyar lamba var.
• Takoz rampanın yanında, ekip evrakı site ya da fabrika girişine önceden bildirilmiş.

CMR, uluslararası karayolu taşımasında kullanılan ve yükün cinsini, adedini, gönderici ile alıcıyı gösteren taşıma senedi anlamına gelir. Yurt içi sevkiyatta sayımın dayanağı çoğunlukla irsaliyedir. Hangi belge geldiyse sayım o belgedeki adede göre tutulur, bu yüzden kopyası kapı açılmadan hazır olmalıdır.

Mühür kontrolü ve kapı açılışı nasıl yapılmalı?

Mühürlü gelen araçta kapıya dokunmadan önce mühür numarası sevk belgesindeki numarayla karşılaştırılır. Numara uyuşmuyorsa, mühür kırıksa ya da hiç yoksa bu durum kapı açılmadan tutanağa yazılır ve şoföre imzalatılır. Kapı açıldıktan sonra yapılan itirazın ağırlığı azalır.

Mührün, kapı kilidinin ve plakanın fotoğrafı kapı açılmadan çekilir. Mührü keserken numaralı parçayı atmayın, tutanakla birlikte saklayın. Bu kontrol ve tutanak işletmenin yetkilisine aittir. Ekibimiz adımı hatırlatır ve fotoğraf için bekler, ama belgeye sizin yerinize imza atmaz.

Kapıyı açmak da başlı başına bir iştir. Yolda kaymış bir istif, kapı kanadı açıldığı anda dışarı devrilebilir. Kapı tek kanatla ve yavaşça açılır, kimse kanadın tam önünde durmaz. İçeri ışık tutulur ve ilk bakışta paletlerin dik durup durmadığı, streçlerin yırtılıp yırtılmadığı, tabanda ıslaklık ya da dökülmüş ürün olup olmadığı görülür. Bu ilk görüntü de fotoğraflanır. Hasar var gibi görünüyorsa boşaltma başlamadan yetkiliye haber verilir; yolda oluşan hasar ile rampada oluşan hasar ancak bu anda ayrılabilir.

Tır boşaltma sırası adım adım nasıl kurulur?

İlk bakış kaydedildikten sonra boşaltma, dorsenin arkasından önüne ve yukarıdan aşağıya doğru ilerler. Paletli ve kolili yükte yöntem ayrılsa da sıra aynı mantıkla kurulur.

1. Aracı sabitleyin

   El freni çekili, tekerlekte takoz olmalı. Dorse boşaltma sırasında öne kayarsa rampa ile dorse arasında açıklık oluşur.

2. Rampa ile dorse arasını kapatın

   Köprü sacı dorse tabanına tam oturmalı. Aradaki yükseklik farkı transpalet tekerini takar ve yükü devirebilir.

3. Arka sıradan başlayın

   Paletli yükte transpalet dorseye girer, palet tek hamlede rampaya çıkar. Kolili yükte önce üst sıralar alınır ki alttaki koli ezilmeden serbest kalsın.

4. Kolili yükte zinciri kurun

   Dorse içinde iki kişi yükü çözer, dorse ağzı ile istif alanı arasında elden ele aktarma hattı oluşturulur.

5. Dorse önünde kalan paleti zorlamayın

   Son sıradaki palet transpaletin uzanamayacağı kadar önde ya da yan duvara sıkışmış olabilir. Palet kayışla ortaya çekilir, sonra transpalete verilir.

6. Boş dorseyi kontrol edin

   Ön duvar dibi ve köşeler ışıkla taranır. Ayrı düşmüş koli, poşet ya da numune kalmadığı görülür ve boş dorsenin fotoğrafı çekilir.

Paletli tırda temponun asıl belirleyicisi transpaletin gidiş-dönüş mesafesidir. Ekipte kimin hangi istasyonda duracağını tır boşaltma elemanı sayfasında anlattık.

Sayım boşaltmayla birlikte nasıl tutulur?

Sayımı boşaltma bittikten sonra yapmak, karışmış istifin içinde palet ve koli aramak demektir. Doğru yöntem, her birimin rampadan çıkarken sayılmasıdır. 13,60 m bir dorseye tek katta 33 Euro palet on bir sıra hâlinde, her sırada üç palet olarak dizilir. Birkaç sırada bir ara toplam alınırsa sonda tek büyük fark değil, küçük ve kolay bulunan farklar kalır.

Sayım formunu kâğıtta ya da telefonda tutmak fark etmez; sütunların baştan belli olması yeter.

Fark çıktığında ilk iş dorseye dönüp ön duvar dibine bakmaktır; kayıp sanılan koli çoğu zaman orada ya da başka bir paletin arasında çıkar. Ekip başı sayımı tutar, ancak son rakam yetkilinizle birlikte teyit edilmeden istif kapatılmaz.

Hasarlı ya da eksik yük çıkarsa araç gitmeden ne yapılır?

Hasar ya da eksik görüldüğünde boşaltma durdurulmaz ama o birim ayrı bir alana çekilir. Hasarlı palet sağlam istifin içine karışırsa, hangi hasarın yolda, hangisinin rampada oluştuğunu sonradan ayırmak mümkün olmaz.

Şerh düşmek, teslim belgesinin üzerine tespit ya da itiraz notu yazmak anlamına gelir. Eksik ve hasar notu şoför araçtan ayrılmadan irsaliyeye, CMR'nin ilgili bölümüne ya da ayrı bir tutanağa yazılır; şoföre ve teslim alan yetkiliye imzalatılır. Not kısa ve ölçülebilir olmalıdır: kaç koli, hangi ürün, hasarın türü, fotoğraf numaraları. Islak ambalajda ayrıca dikkat gerekir; dıştan kuru görünen bir paletin alt sıradaki kolileri ıslanmış olabilir. Şüphe varsa paletin tabanı da kontrol edilir ve not ona göre yazılır.

Hiç not düşülmeden atılan teslim imzası, yükün eksiksiz ve sağlam alındığı biçiminde okunabilir. Sayım ve hasar ayrımı tamamlanmadan imza atmakta acele etmeyin. Şoförün programı sıkışık olsa bile not düşmek birkaç dakika sürer. Sırası şöyle:

• Hasarlı birimi ayırın ve ambalajı açmadan fotoğraflayın.
• Eksik ya da hasarı adet ve ürün koduyla belgeye yazın.
• Şoförün ve yetkilinizin imzasını alın, bir kopyasını saklayın.
• Aynı gün tedarikçinize ve sigorta muhatabınıza yazılı bildirim yapın.

İndirilen yük depoda nasıl istiflenmeli?

İstif, boşaltmanın depoda devam eden kısmıdır. Yanlış yapılırsa aynı yük ertesi gün ikinci kez taşınır. İlk karar yükün nereye gideceğidir: doğrudan rafa mı, geçici alana mı, yoksa aynı gün başka bir araçla çıkacak sevkiyat hattına mı?

Yerleşimde temel kurallar sadedir. Ağır ve sağlam ambalaj alta, hafif ve kırılgan üste gider. Koli üzerindeki istif sınırı simgesi aşılmaz. Etiket ve ürün kodu koridora bakacak biçimde dizilir, böylece toplama ekibi paleti çevirmeden okur. Aynı ürünün farklı partileri karışmaz; son kullanma tarihi olan üründe eski parti öne alınır.

Palet bütünlüğü gereksiz yere bozulmamalıdır. Tedarikçiden tek ürün koduyla gelen palet rafa aynen gidiyorsa açılmaz, çünkü her açılan palet yeniden sayım ve yeniden streç demektir. Karışık gelen paletler istif alanında ayıklanır ve ayıklama yeri koridoru kapatmayacak biçimde seçilir. İş bittiğinde strec ve koli atıkları toplanır, rampa önü bir sonraki araca açık bırakılır. Deponun kendi yerleşim kuralı varsa ekip onu uygular. Her hafta aynı depoya gelen sürekli kadronun nasıl kurulduğunu yük ve eşya taşıma elemanı rehberinde anlattık.

Tır yükleme planı nasıl yapılır?

Yüklemede ilk soru, varış noktasında hangi yükün önce ineceğidir. İlk inecek yük kapı tarafına, en son inecek yük ön duvara yakın yerleştirilir. Birden fazla adrese uğrayacak araçta bu sıra, karşı taraftaki boşaltma süresini doğrudan belirler.

İkinci soru ağırlıktır. Ağır paletler dorse boyunca dengeli dağıtılır, tek bir bölgeye, özellikle kapı tarafına yığılmaz. Ağırlık dengesi bozuk araç yolda sorun çıkarabilir. Aks yükü ve yükleme sınırıyla ilgili son kararı şoför ve taşıyıcı firma verir; ekip onların talimatıyla dizer. Yükleme sırasında dikkat edilen noktalar şunlar:

• Paletler arasında boşluk bırakmayın; kalan boşluğu hava yastığı, boş palet ya da karton dolguyla kapatın.
• Kayma riski olan sıralarda spanzet kayışı ve köşe koruyucu kullanın.
• Streci palet tabanına kadar sarın; tabanı açık kalan streç yolda koliyi tutmaz.
• Ağır koliyi alta, kırılganı üste ve mümkünse kapı tarafına alın.
• Yükleme bitince adedi sevk belgesiyle eşleyin, kapıyı kapatıp mühür numarasını belgeye ve fotoğrafa geçirin.

Kapı kapanmadan önce son sıranın fotoğrafı çekilir. Varış noktasında bir hasar tartışması çıkarsa, yükün sizden hangi düzenle çıktığını gösteren tek kayıt bu fotoğraftır.

Konteyner indirme tır boşaltmadan nasıl ayrılır?

Konteyner, 13,60 m bir dorseye göre kısa, dar ve kapalı bir kutudur. 40 ft konteynerin iç genişliği 2,35 metre civarındadır ve yalnız arka kapıdan açılır; tenteli bir dorse gibi yandan açılıp forkliftle indirilemez. Yurt dışından gelen konteynerde yük çoğu zaman paletsiz, tavana kadar elden dizilmiş koli olarak gelir.

Konteynerde tavana kadar dizilmiş kolinin üst sıraları omuz hizasının üstünde kalır. Bu sıralar basamakla ve iki kişiyle alınır; aşağıdan çekilen koli ekibin üstüne düşer. Gümrüklü konteynerde mühür ve evrak işi müşaviriniz üzerinden yürür, ekip yalnız elleçleme yapar.

Rampasız adreste ve gece boşaltmada akış nasıl değişir?

Rampasız adreste dorse tabanı zeminden bir metreyi aşan yükseklikte kalır ve transpalet dorseden aşağı inemez. Akış iki kata ayrılır: yukarıda paleti açıp koliyi kenara getirenler, aşağıda koliyi alıp zemindeki boş palete yeniden dizenler. Her palet yerde yeniden streçlenir ve sayım bu yeniden dizilmiş paletler üzerinden tutulur. Süre iki katına kadar uzayabilir.

Ekip forklift ya da seyyar rampa getirmez. Sahanızda forklift varsa tenteli dorse yandan açılır ve paletlerin büyük kısmı makineyle iner; ekip bu durumda kaymış ve bozuk paletlere, sayıma ve istife odaklanır.

Gece boşaltmada adımlar değişmez, riskler değişir. Dorse içi ışıksız kalırsa hem yük okunmaz hem ayak takılır; rampa ve dorse için ayrı ışık hazırlanır, ekip yansıtıcı yelekle çalışır. Karşılığında saha boştur. Gündüz dolu olan yükleme cepleri gece açılır, İkitelli ve İSTOÇ'ta sabah trafiği, Hadımköy ve Tuzla yönünde TEM ile D-100 yoğunluğu aracın yanaşmasını geciktirmez.

Gece, hafta sonu ve resmî tatildeki işler için ek ücret alınmaz. Ekibin varışı ilçe içinde ortalama 30-60, komşu ilçeden 45-90 dakikadır; bölgenize özgü notlar ilçe sayfalarında. Rampalı ve rampasız hâliyle maliyet senaryoları tır boşaltma fiyatları, ücretin saat ya da tır başı konuşulması tır boşaltma ücreti sayfasında.

Antrepo ve gümrüklü sahada ekibin işi nerede biter?

Ekibimiz antrepoda ve gümrüklü sahalarda elleçleme yapar. Bu sahaların giriş prosedürüne uyulur, ekip evrakı önceden hazırlanır, baret ve yelek gibi saha kuralları uygulanır. Konteyner açılışında gümrük görevlisinin ya da müşavirin beklendiği durumlarda ekip onların talimatıyla işe başlar.

Gümrük müşavirliği, beyanname, antrepo beyanı ve ithalat evrakı hizmet kapsamımızda değildir. Bu işler ayrı bir uzmanlıktır ve sizin ya da müşavirinizin sorumluluğundadır. Gümrüklü sahada iş çoğu zaman sahanın kapı saatlerine ve açılış iznine bağlıdır. Aracın giriş saati, ekip evrakının onayı ve konteynerin açılış izni aynı güne sıkışıyorsa ekibi izin netleştiğinde çağırmak, sahada boş bekleme süresini kısaltır. Teklif alırken evrak işini de üstleneceğini söyleyen bir elleçleme ekibiyle karşılaşırsanız, bu işi kimin ve hangi yetkiyle yapacağını sorun.

Operasyonun bizim tarafımızdaki sonu bellidir. Yük indirilmiş, sayım yetkilinizle eşleşmiş, hasarlı ve eksik ayrılmış, istif tamamlanmış, strec ve koli atıkları toplanmış, rampa önü açılmış olur. Teslim belgesinin imzası ve şerhi sizde kalır. Düzenli antrepo ya da depo trafiğiniz varsa bu akışın her hafta aynı ekiple nasıl yürüyeceğini kurumsal hamal sayfasında anlattık.