Fabrika taşıma: hamal ekibiyle üretimi en kısa duruşla nasıl taşırsınız?

Fabrika taşımada hamal ekibi tam olarak ne yapar?

Tesis taşıma da denen fabrika taşıma, üretim yapan bir tesisin stoğunu, raf sistemlerini, tezgâhlarını, makinelerini ve idari bölümünü, üretim kaybını olabildiğince küçük tutarak yeni yerine götürme işi demektir. Hamal ekibi bu projenin kas gücü ve elleçleme ayağıdır. Tek başına projenin tamamı değildir.

Sahada bizim yaptığımız işler şunlar: hammadde ve mamul stoğun paletlenmesi ve streçlenmesi, rafların boşaltılıp numaralanarak sökülmesi, tezgâh ve dolapların taşınması, bağlantısı sökülmüş makinelerin transpaletle ya da kayışla yükleme noktasına getirilmesi, araca yükleme ve yeni tesiste işaretli noktaya konumlandırma.

Yapmadığımız işler de en az bu liste kadar net olmalı. Elektrik, basınçlı hava ve hidrolik bağlantıların sökülüp takılması, vinçle kaldırma, ağır nakliye aracıyla taşıma, makinenin zemine sabitlenmesi ve devreye alınması başka uzmanlıkların işidir. Bu ayrım proje başında yazılmazsa taşıma günü üç taraf birbirini bekler.

Tesis ne kadar büyükse kas gücü o kadar az, koordinasyon o kadar çok belirleyici olur. Kırk kalem makinenin olduğu bir atölyede sorun ağırlık değil, hangi makinenin hangi gün, hangi teknisyenden sonra, hangi kapıdan çıkacağıdır. Ekip sahaya geldiğinde bu soruların cevabı yazılı değilse, en kalabalık kadro bile bekleyerek para yakar.

Üretim ne kadar süre durabilir: plan neden bu soruyla başlar?

Üretim duruşu, hattın ürün çıkaramadığı ve siparişlerin beklediği süre anlamına gelir. Taşıma projesinin asıl maliyeti çoğu zaman işçilik değil bu süredir. Bir günlük sevkiyat kaçıran tesis, o gün hamal ekibine ödediğinden fazlasını kaybeder.

Keşifte sorduğumuz ilk soru bu yüzden kaç ton eşya olduğu değil, kaç saatlik duruşun kabul edilebilir olduğudur. Cevaba göre iki farklı plan çıkar.

Birinci yol yoğun plan. Duruşa iki üç gün tahammül eden tesis, cuma akşamı hattı kapatır, kalabalık ekip hafta sonu boyunca çalışır, pazartesi teknisyenler devreye alma yapar. Kısa ve net bir takvimdir ama tek bir aksama bütün planı kaydırır.

İkinci yol paralel plan. Duruş kabul edilemiyorsa yeni tesis önce kısmen hazırlanır. Üretim eski adreste devam ederken hatlar tek tek taşınır, her hat yeni yerde çalışır hâle gelince sıradakine geçilir. Toplam proje haftalara yayılır, ekip her fazda yeniden kurulur. Buna karşılık herhangi bir günde tesisin tamamı durmaz, müşteriye giden sevkiyat kesilmez.

Hangi yolun seçileceği sizin sipariş takviminize bağlıdır. Biz iki planın ekip, süre ve fiyat karşılığını yan yana çıkarırız, kararı siz verirsiniz.

Fabrika taşımada faz planı nasıl kurulur?

Faz planında temel kural, üretimi en az etkileyen kalemden başlayıp duruş gerektiren kalemi en sona, en dar pencereye bırakmaktır. Böylece kritik hafta sonuna gelindiğinde taşınacak hacim küçülmüş olur.

Aşağıdaki tablo tipik bir sıralamayı, her fazın hangi pencerede yapılabileceğini ve başlamadan önce neyin hazır olması gerektiğini gösteriyor. Tesisinize göre fazlar birleşebilir ya da bölünebilir.

İlk iki faz çoğu tesiste üretimi hiç etkilemeden bitirilebilir. Faz geçişinde bir kural koyun: önceki fazın sayımı sizin yetkilinizle kapanmadan yeni faza başlanmaz.

Makine, parça ve raflar nasıl etiketlenir?

Tesis taşımasında en çok kaybedilen şey eşya değil bilgidir. Sökülmüş bir konveyörün ayakları, bir presin koruma kapakları ya da raf kirişlerinin bağlantı pimleri yeni tesiste karışırsa kurulum günlerce uzar. Etiket düzeni taşımadan önce kurulur ve herkes aynı düzeni kullanır.

Düzeni siz belirlersiniz, çünkü tesisin bölüm mantığını siz bilirsiniz. Biz uygularız ve sahada tutarlılığını kontrol ederiz. Sahada işleyen basit bir şablon şöyle:

• Her bölüme bir harf ve renk bandı: örneğin kesimhane K ve kırmızı, montaj M ve mavi.
• Makinelere bölüm harfi ve sıra numarası: K-03, M-11. Aynı kod yeni tesisin zemin planında da yazılı olur.
• Sökülen her parçaya ana gövdenin kodu: K-03-kapak, K-03-ayak-2.
• Cıvata, pim ve küçük bağlantı elemanları şeffaf poşete konur, poşet koduyla birlikte ait olduğu gövdeye bantlanır.
• Raflarda dikme, kiriş ve kilit pimi ayrı numaralanır; raf sırası zemin planına işlenir.
• Değerli ya da karmaşık bağlantılı ekipmanın sökümden önce dört yönden fotoğrafı çekilir.

Etiket suya, streçe ve sürtünmeye dayanmalı. Kâğıt etiket nemde ve streç altında çoğu zaman yolun sonuna kadar dayanmaz; kalıcı kalemle yazılmış bant ya da plastik etiket kullanın. Etiketi yalnız bir yüze değil, iki yüze yapıştırmak istifte işi hızlandırır.

Makine taşımada sınır nerede: vinç, ağır nakliye ve montaj kimin işi?

Sektörde en çok karıştırılan konu bu olduğu için tabloyla yazıyoruz. Hamal ekibi el arabası, transpalet, kayış ve koruma battaniyesiyle çalışır. Forklift ve seyyar rampa firma tarafından sağlanmaz. Bu ekipmanla güvenle hareket ettirilemeyen her makine, başka bir firmanın ekipmanını ve uzmanlığını gerektirir.

Pratik ölçü şudur: makine transpaletin taşıma kapasitesi içinde kalıyor, altına transpalet girebiliyor ve güzergâhta eğim ya da eşik yoksa ekip taşır. Kapasiteyi aşan, altı kapalı, devrilme riski yüksek ya da kaldırılarak yüklenmesi gereken makine vinç veya forklift ister.

Doğru kurgu üç halkalı bir zincirdir: teknisyen ayırır, ekip taşır, montajcı devreye alır. Üç tarafın aynı takvimde, aynı saatlerde yazılı olması taşıma gününü kurtarır.

Tesis içinde güzergâh nasıl kontrol edilir: kapı, eşik ve zemin?

Kâğıt üzerinde çalışan bir plan, sahada tek bir eşikte tıkanabilir. Bu yüzden keşifte makinenin bugünkü yerinden araç kapısına, araç kapısından yeni tesisteki işaretli noktaya kadar güzergâhı adım adım yürüyoruz. Metreyle.

İlk bakılan şey kapılardır. Seksiyonel yükleme kapısının açık hâldeki net yüksekliği ile kapı ray ve motorunun altında kalan boşluk aynı değildir. İkinci konu eşikler ve kot farklarıdır. Bölümler arasında birkaç santimlik bir eşik, transpaletin tekerini kilitler. Geçici sac köprü ya da takoz gerekir.

Zemin üçüncü konu. Epoksi kaplı zeminde dar tekerlekli transpalet iz bırakabilir, kablo kanalı kapakları ağırlık altında çökebilir, asma katın taşıma kapasitesi bilinmeden üzerine yük konmaz. Yağlı ya da tozlu zemin kayışla çekmeyi tehlikeli hâle getirir; taşıma öncesi temizlik bu yüzden planın parçasıdır.

Son olarak araç yanaşma alanı. Tır rampaya yanaşabiliyor mu, rampa yüksekliği dorse ile uyumlu mu, uyumlu değilse yük nerede elle aktarılacak? Rampasız adreste elleçleme süresi iki katına kadar çıkabilir. Araç boşaltma ve yükleme akışının ayrıntısını tır indirme ve yükleme rehberinde anlattık.

Taşımayı hangi pencereye sığdırmalı: hafta sonu, bayram, bakım duruşu?

Duruşu kısaltmanın en az masraflı yolu doğru takvimdir. Üç pencere öne çıkar: cuma akşamından pazartesi sabahına uzanan hafta sonu, uzun bayram tatilleri ve tesisin zaten planladığı yıllık bakım duruşu.

Bakım duruşu çoğu tesis için en verimli penceredir. Hat zaten duracaktır, teknisyenler zaten sahadadır. Taşımayı bu pencereye bağlamak ek duruş yaratmaz. Yıllık bakım takviminiz varsa keşifte paylaşın, fazları geriye doğru o tarihe göre dizelim. Stok ve arşiv fazları bakım haftasından önceki günlere çekilir, pencereye yalnız hat kalır.

Bayram tatilleri uzun olduğu için cazip görünür. Riski şudur: teknisyen, vinç firması ve ağır nakliye aracı da tatildedir. Pencereyi seçmeden önce üç tarafın da o günlerde çalışacağını yazılı teyit edin. Aksi hâlde hamal ekibi sahada, makineler bağlantısı sökülmemiş hâlde kalır.

Bizim açımızdan pencere fiyatı değiştirmez: cumartesi gecesi çalışan ekibin tarifesi, salı sabahı çalışan ekibinkiyle aynıdır, resmî tatil de ek kalem doğurmaz. Bu, mesai dışında taşımayı planlamanın önündeki en yaygın engeli ortadan kaldırıyor. Organize sanayi bölgelerinde ise hafta sonu güvenlik ve giriş prosedürü farklı işleyebilir; eleman listesi ve araç plakaları cuma mesaisi bitmeden güvenliğe iletilmelidir.

Taşıma haftası adım adım nasıl ilerler?

Hat fazının yapılacağı haftayı, aşağıdaki sırayla yürütmek sahada en az sürprizi çıkarır. Adımlar tek hafta sonuna sığdırılan yoğun plana göre yazıldı; paralel planda her hat için aynı döngü tekrar eder.

1. Pazartesi-çarşamba: son kontroller

   Yeni tesiste zemin işaretleri, elektrik hazırlığı ve giriş izinleri kontrol edilir. Teknisyen, vinç ve nakliye takvimi yazılı teyit edilir.

2. Perşembe: etiket ve fotoğraf

   Hat makinelerinin kodları ve parça etiketleri tamamlanır, bağlantılar sökülmeden önce fotoğraflanır.

3. Cuma akşamı: hattın kapanması

   Son vardiya biter, bakım ekibi enerjiyi keser, yağ ve sıvıları boşaltır, bağlantıları söker.

4. Cumartesi: çıkış ve yükleme

   Ekip makineleri yükleme noktasına getirir. Yeni tesiste ilk kurulacak makine araca en son yüklenir ki ilk inen o olsun.

5. Pazar: yerleşim ve sayım

   Makineler işaretli noktalara konumlandırılır, sökülen parça poşetleri gövdelerin yanına bırakılır, kalem sayımı yetkilinizle kapatılır.

6. Pazartesi: devreye alma

   Montajcı ve teknisyen bağlantıları takar, deneme üretimi başlar. Ekipten küçük bir kadro düzeltme taşımaları için sahada kalabilir.

Cuma akşamı sökülmesi gereken bağlantı cumartesi öğlene kalırsa, pazar akşamı biten bir iş pazartesi öğleden sonraya sarkar. Takvimin en hassas halkası teknisyen saatleridir.

Fabrika taşımasında ekip ve bütçe nasıl hesaplanır?

Ekip her fazda yeniden kurulur. Stok ve arşiv fazında kalabalık ekip hızlıdır, çünkü iş paralel yürür: iki kişi paletler, iki kişi taşır, iki kişi yükler. Makine fazında durum tersidir. Bir makinenin etrafında aynı anda en fazla birkaç kişi güvenle çalışabilir, burada hız değil dikkat belirleyicidir.

Kesin fiyat keşiften sonra yazılı olarak verilir. Ama bütçe onayı için keşiften önce kaba bir aralık gerekir. Bunu kişi başı yevmiye bandıyla çıkarmak mümkün.

Proje keşifle sabit fiyata bağlandığında bu kaba aralık yerini tek bir yazılı rakama bırakır. Kadronun niteliğini ve elemanda nelere bakıldığını yük ve eşya taşıma elemanı rehberinde, fiyat kalemlerinin nasıl okunacağını hamal fiyatları sayfasında bulabilirsiniz.

Fabrika sahasında taşıma sırasında hangi İSG riskleri öne çıkar?

Fabrika, depo ve evden farklı bir risk alanıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde işyerinin riskleri sahibine aittir ve taşıma günü bu riskler olağan günden fazladır: hat kapalıdır ama enerji her yerde kesilmemiştir, forklift trafiği yön değiştirmiştir, zemin sökülen makinelerin bıraktığı cıvata ve yağ izleriyle doludur.

Taşıma günü için en önemli kural şu: enerjisi kesildiği yetkili tarafından teyit edilmemiş makineye ekip dokunmaz. Kilitleme ve etiketleme uygulaması tesiste varsa, kilit ve etiketler taşıma ekibi gelmeden takılmış olmalıdır.

İkinci risk yüksekte kalan yüklerdir. Boşaltılmamış raf, üst gözde unutulmuş kalıp, asma kattaki dolap. Raf sökümüne üstten başlanır ve raf tamamen boş olmadan tek bir kiriş sökülmez.

Üçüncüsü aynı anda çalışan ekipler. Teknisyen, montajcı ve hamal ekibi aynı bölümde çalışıyorsa, hangi alanın kimde olduğu şeritle ayrılır. Paralel planda üretim devam ederken taşıma yapılıyorsa yaya yolları ve forklift koridorları taşıma güzergâhından ayrılır. Taşıma bittiğinde şeritler, takozlar ve geçici köprüler toplanmadan alan üretime teslim edilmez. Sözleşme ve belge tarafını kurumsal hamal sayfasında ayrıca anlattık.

Stok, raf sistemi ve idari bölüm hangi sırayla boşaltılır?

Raf boşalmadan sökülmez, stok sayılmadan raftan inmez. Bu iki kural sırayı kendiliğinden belirler: önce sayım, sonra paletleme, sonra raf boşaltma, en son raf söküm. Taşıma sonrası çıkan eksik tartışmalarının neredeyse tamamı sayımı atlanmış stoktan doğar.

Paletleme sırasında streç sargısı yalnız ürünü tutmak için değildir. Palet üzerindeki etiket, streçin altında kalırsa yeni depoda okunmaz. Etiket streçin üstüne ya da palet ayağına yapıştırılır. Mamul stokta ilk giren ilk çıkar düzeni kullanılıyorsa, yeni depoda raf yeri tarihe göre ayrılır; aksi hâlde eski ürün arkada kalır.

Sanayi rafı sökümü sanıldığından uzun sürer. Dikme, kiriş ve kilit pimleri ayrı ayrı demetlenir, her demette raf numarası olur. Yeni tesiste kurulumu kimin yapacağı projede ayrıca yazılmalıdır, çünkü yüksek raf montajı yüksekte çalışma gerektirir.

İdari bölüm genelde son fazdır ve çoğu zaman hafife alınır. Dosya arşivi, sunucu ve ağ ekipmanı, laboratuvar dolapları kendi planını ister. Bu kısım için ofis taşıma hizmetimize, günlük depo elleçleme ve sevkiyat desteği için depo ve fabrika yükleme hizmetine bakabilirsiniz.

Keşifte neler ölçülür, hangi sanayi bölgelerinde çalışıyoruz?

Büyük tesis projelerinde yerinde keşif yapılır ve yazılı sabit fiyat verilir. Keşifte iki adres de görülür. Yalnız mevcut tesisi görüp yeni tesisi görmemek, projenin ortasında bir makinenin yeni binanın kapısından girmediğini öğrenmek demektir.

Keşif listemiz kısadır ama atlanmaz: kabul edilebilir duruş süresi, faz sayısı, en büyük ve en ağır makinenin ölçüsü, güzergâhtaki kapı, eşik ve zemin, rampa ve araç yanaşma alanı, raf sistemi metrajı, stok hacmi, teknisyen ve vinç takvimi, iki tesisin giriş prosedürü. Çıktı üç belgedir: faz planı, ekip ve süre tahmini, fiyat.

Sabit fiyatın şartı sahanın keşifte doğru görülmesidir. Keşifte gösterilmeyen bir bölüm ya da taşıma günü eklenen bir hat kapsamı değiştirir. Böyle bir durumda ek iş başlamadan fiyatı söylenir, iş bittikten sonra sürpriz kalem yazılmaz.

İstanbul'un 39 ilçesinin tamamında çalışıyoruz. Sanayi tarafında yoğunluk İkitelli, Hadımköy, Tuzla ve Silivri hattında. Silivri ve Tuzla gibi uç bölgelerde ekip, sabah vardiyasına yetişmek için trafikten önce yola çıkar; ilçe notları için Silivri ve Esenyurt sayfalarına bakabilirsiniz.