Tır boşaltma elemanı: bir tıra kaç kişi gelir, kim ne iş yapar?

Tır boşaltma elemanı kimdir, depo elemanından farkı ne?

Tır boşaltma elemanı, uzun yol aracıyla gelen yükü dorseden indirip depoda yerine koyan, bunu yaparken sayıma ve hasar ayrımına destek veren kayıtlı iş gücü demektir. İlanlarda aynı kişi "depo elemanı" ya da "yükleme boşaltma işçisi" başlığıyla aranır. Sahada ise iş bambaşka bir ritimde akar.

Bu işte çalışan birinin günü çoğu zaman tek araçla geçmez. Sabah İkitelli'de tekstil balyası yüklü bir tır, öğleden sonra Esenyurt'ta paletsiz gelmiş bir konteyner olabilir. Her araçta yük başka dizilmiştir, rampa başka yüksekliktedir. Elemandan beklenen ezber değil, kapı açıldığında durumu okuyup kendi yerini bilmesidir.

Depo elemanı günü raf arasında geçirir; ürün toplar, sevkiyat hazırlar, arada bir kamyon karşılar. Tır boşaltma elemanı zamanla yarışır. Kapı açıldığı anda şoförün saati, arkadan gelen aracın sırası ve rampanın bir sonraki randevusu işlemeye başlar. Depo, mağaza ve e-ticaret tarafındaki sürekli kadroyu yük ve eşya taşıma elemanı rehberinde ayrıca anlattık.

Bilinmesi gereken bir fark daha var. Tır boşaltma elemanı forklift operatörü değildir. Ekiplerimiz transpalet, el arabası, kayış ve koruma malzemesiyle çalışır. Forklift ve seyyar rampa firma tarafından sağlanmaz; sizin sahanızda varsa işe dahil edilir, yoksa kadro elle elleçlemeye göre kurulur. Hizmetin genel kapsamı yük indirme ve bindirme hizmeti sayfasında duruyor.

Bir tır için kaç eleman çağırmalısınız?

Kadro sorusunun cevabı üç bilgiden çıkar: yük paletli mi yoksa elden mi inecek, rampa var mı, yük depoda ne kadar uzağa taşınacak. Tonaj bu listede yok. Dorseyi dolduran ağır çuval yükü ile hafif tekstil balyası aynı kadroyu istemez.

Aşağıdaki tablo sahada kullandığımız başlangıç planıdır. Yük depoda uzun bir koridordan geçecekse ya da rampa yoksa kadroya bir-iki kişi eklenir.

İstif mesafesi en çok atlanan bilgidir. Rampanın hemen arkasına dizilen yük ile deponun en sonundaki rafa giden yük arasında, her palet için yürünen yol uzar. Mesafe uzunsa istif tarafına bir kişi eklemek, dorse içindekilerin palet beklemesini önler.

Süreler ekip sahaya vardıktan sonrasını anlatır; aracın geç yanaşması bu tabloya dahil değildir.

Kamyon satırını karşılaştırma için koyduk. Mağaza önünde, dar sokakta ya da şantiyede kamyon indirilecekse kadro mantığı değişir; o işler için kamyon boşaltma sayfası daha doğru adrestir.

Tır boşaltma ekibinde görevler nasıl dağıtılır?

Altı kişiyi rampaya bırakıp "başlayın" demek, altı kişinin aynı anda dorseye girmesiyle biter. İyi kurulmuş ekipte her kişinin bir istasyonu vardır ve ekip başı iş boyunca bu istasyonları döndürür. Aşağıdaki dağılım, elden dizilmiş koliyle gelen 13,60 m bir tır için örnektir.

Zincir kurmak, elemanların sabit noktalarda durup yükü elden ele aktarması anlamına gelir. Kimse araca girip çıkmadığı için tempo korunur, sırt yükü de azalır. İki saatte bir dorse içindekilerle zincirdekilerin yer değiştirmesi, son saatlerde hız kaybını önler. Paletli yükte tablo değişir: dorse içi tek kişiye iner, transpaleti süren iki kişi ile istif ve sayım tarafı öne çıkar.

Az elemanla mı, kalabalık ekiple mi boşaltmak daha ucuz?

İşveren tarafında en sık yapılan hesap hatası, kişi sayısını düşürünce maliyetin de düşeceğini sanmaktır. Ücret kişi × saat üzerinden oluşur. Kişi azaldıkça saat uzar ve toplam çoğu zaman yerinde sayar ya da artar.

Saat uzadığında kayıp yalnız hamal faturasında birikmez. Rampa meşgul kalır, arkadan gelen araç bekler, depodaki toplama ekibi ürün gelmediği için boşta durur. Yorgunluk da son saatlerde düşen koli ve ezilen köşe olarak geri döner.

Kadroyu gereğinden büyütmek de para kaybettirir. Dorse içinde aynı anda iki-üç kişiden fazlası birbirinin önünü keser. Dokuzuncu kişi dorse ağzında sıra bekliyorsa süre kısalmaz, yalnız adam-saat artar. Doğru sayı, istasyonları dolduran ve kimseyi bekletmeyen sayıdır.

İyi bir tır boşaltma elemanında hangi nitelikler aranır?

Bu işte kaldırma gücü gerekir ama ayırt edici olan o değildir. Deneyimli elemanı ilk yarım saatte fark edersiniz: kapı açıldığında koliye hemen saldırmaz, önce istifin nasıl durduğuna bakar. Sahada elemana baktığımız noktalar şunlar.

• Yükü okur. Koli üzerindeki yön okunu, kırılgan işaretini ve istif sınırı simgesini tanır; ağır koliyi hafifin üstüne koymaz.
• Transpaleti doğru kullanır. Çatalı paletin tam ortasına sokar, rampa ile dorse arasındaki geçişte yavaşlar, önde sıkışan paleti zorlamak yerine kayışla çeker.
• Streci ürüne zarar vermeden açar. Bıçağı koliye değil strecin boşta kalan yerine sürer; kesilmiş bir koli sayımda hasarlı satırına yazılır.
• Sayıma sadıktır. İndirdiği paleti sayılmadan istife karıştırmaz, ezik ya da ıslak birim gördüğünde durup haber verir.
• Kendini korur. Çelik burunlu ayakkabı ve eldiven giyer, gece çalışmada yansıtıcı yelek kullanır, yükü belden eğilerek değil dizden kalkarak kaldırır.
• Tempoyu korur. İlk saatte hızlı başlayıp dördüncü saatte duran değil, işin sonuna kadar aynı ritmi tutan eleman tır işinde değerlidir.

Bu alışkanlıklar birkaç günde oluşmaz. Tek seferlik bir işte bile ekibin en az yarısının daha önce tır boşaltmış olması, sonuca toplam kişi sayısından daha çok etki eder.

Tek seferlik çağrı mı, vardiya mı, sözleşmeli kadro mu?

Kadro modelini tır sıklığı belirler. Ayda bir iki araç kabul eden bir işletme için sürekli eleman tutmak, boşta ödenen saat demektir. Her sabah iki tırın yanaştığı bir depoda ise her seferinde yeni ekiple çalışmak, istif düzenini her gün baştan anlatmak anlamına gelir.

Hangi modelin sözleşmede nasıl yazılacağını, fatura ve belge düzenini kurumsal hamal sayfasında ayrıntılı anlattık. Tır boşaltmanın yanında depo içi istif ve sevkiyat hazırlığı da kadroya girecekse, planı depo ve fabrika yükleme hizmeti ile birlikte kurmak daha verimli olur. Model ne olursa olsun, aynı depoya düzenli gelen elemanların istif düzenini ikinci ayda sizin depo sorumlunuz kadar iyi bilmesi beklenir; sözleşmeli çalışmanın asıl kazancı budur.

SGK'lı eleman ve iş güvenliği: rampada sorumluluk kimde?

Rampa, deponun en riskli noktasıdır. Dorse ile rampa arasındaki açıklık, takozsuz bırakılmış araç, kapı açılınca devrilen kaymış istif ve gece yetersiz ışık, iş kazalarında tekrar tekrar karşımıza çıkan sebeplerdir. Böyle bir sahada kayıt dışı çalışan biri yaralandığında, soru hemen sahanın sahibine döner.

Eleman temin ederken iki yasal çerçeveyi bilmek yeterli. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışma ortamındaki riskleri ve alınacak önlemleri düzenler. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ise çalışanın sigortalı olmasını ve iş kazasındaki güvencesini kapsar. Madde ezberlemenize gerek yok; kadronun bu iki çerçeveye uyduğunu belgeyle görmeniz yeter.

Bizim ekiplerimizde personel SGK'lıdır, işler sigortalıdır ve her iş için KDV dahil fatura kesilir. Site ya da fabrika girişinde istenen ekip evrakı hazır getirilir. Başka bir firmayla çalışacaksanız da aşağıdakileri iş gününden önce isteyin.

• Çalışacak kişilerin ad listesi ve SGK kaydını gösteren belge.
• İşin faturalı yapılacağına dair yazılı teyit.
• Ekipte çelik burunlu ayakkabı, eldiven ve yelek gibi kişisel koruyucuların bulunduğu bilgisi.
• Aracın takozlanmasını ve köprü sacının yerleştirilmesini kimin yapacağının netleşmesi.

Yanlış kurulan kadro işverene nereden pahalıya patlar?

Kötü kadronun bedeli nadiren hamal faturasında görünür. Kayıp başka kalemlere dağılır ve çoğu zaman ay sonunda, stok sayımında ya da nakliyecinin faturasında fark edilir. Sahada en sık gördüğümüz beş kayıp aşağıda.

• Araç bekletme. Dört saatlik iş yedi saate uzarsa şoför bir sonraki yükleme adresine geç kalır ve bekleme bedeli talebi nakliye anlaşmanız üzerinden size döner.
• İki kez taşınan yük. İstif planı olmadan indirilen koli rampa önünde yığılır, ertesi gün depo ekibi aynı koliyi bir kez daha taşır.
• Sayım farkı. Sayımı tutan kimse yoksa eksik ya da fazla koli araç gittikten sonra fark edilir ve kimseye yazılamaz.
• Hasar. Deneyimsiz elemanın alt sıraya koyduğu ağır koli, rafta beklediği süre boyunca alttaki ürünü ezer.
• Kaza. Kayıt dışı bir elemanın rampada yaşadığı kaza, bir tırın işçiliğini kat kat aşan bir sorumluluk dosyası açar.

Bu kalemlerin hiçbiri teklif karşılaştırılırken tabloda yer almaz. Küçük bir saat ücreti farkı için seçilen eksik kadro, tek bir araç bekletme talebiyle ya da tek bir ezik palet ürünle bu farkı kolayca siler. Görünen tek şey kişi başı rakamdır. Kadroyu yalnız o rakama bakarak seçmek, işin görünmeyen tarafını şansa bırakmak demektir.

Ekip sahaya geldiğinde işveren tarafı neyi hazır tutmalı?

Elemanlar ne kadar deneyimli olursa olsun, deponuzu sizin kadar tanımaz. İlk on dakikada verilen doğru bilgi, sonraki beş saatin temposunu belirler. Aşağıdaki sırayı sevkiyat sorumlunuzla bir kez konuşmanız yeterli.

1. Tek muhatap belirleyin

   Ekip başının soru soracağı tek kişi olsun. İstif yerini biri, sayımı başka biri söylerse ekip iki talimat arasında bekler.

2. Giriş işini önceden bitirin

   Site ya da fabrika güvenliği isim listesi istiyorsa bir gün önceden gönderin. Kapıda kimlik yazdırmak, rampada boşa geçen süre demektir.

3. İstif haritasını gösterin

   Hangi ürün hangi koridora, hangi parti hangi palete gidecek; bunu yerde bantla işaretlemek sözlü tarifin yerini tutar.

4. Ekipmanı teslim edin

   Transpalet sizdense tekerini ve hidroliğini kontrol edin. Forklift kullanılacaksa operatörü ekip başıyla tanıştırın.

5. Ara toplam saatini belirleyin

   Birkaç sırada bir sayımı yetkilinizle eşleyin. Sonda tek büyük sayım yerine küçük ara sayımlar daha tutarlı çıkar.

6. Bitişte alanı birlikte gezin

   Strecin ve boş kolilerin toplandığını, koridorun açıldığını, dorse içinde parça kalmadığını ekip başıyla birlikte görün.

Mühürden teslim imzasına kadar operasyonun kendisini tır indirme ve yükleme rehberinde adım adım yazdık. Burada yalnız kadroyu yönetmek için gereken kısmı bıraktık.

Gece, hafta sonu ve sanayi bölgelerinde eleman bulmak zor mu?

Tır, şoförün planına göre gelir, depo mesaisine göre değil. Gece yarısı Hadımköy'e yanaşan ya da pazar sabahı İSTOÇ'a giren araç için eleman aramak, tanıdık çevresiyle çalışan işverenin en çok zorlandığı durumdur.

Biz 7/24 çalışıyoruz ve gece, hafta sonu ya da resmî tatil için ek ücret almıyoruz. Ekip ilçe içinde ortalama 30-60 dakikada, komşu ilçede 45-90 dakikada sahada olur. İSTOÇ, İkitelli, Bağcılar ve Bayrampaşa hattında ekiplerimiz zaten dolaştığı için çağrıya çabuk cevap verilir. Tuzla, Hadımköy ve Silivri'de yol uzundur; aracın tahmini varışını birkaç saat önceden vermeniz kadroyu zamanında yola çıkarır.

Gece boşaltmada kişi sayısı gündüzle aynıdır ama iki şart eklenir. Rampa ve dorse içi aydınlatılmış olmalı, elemanlar yansıtıcı yelekle çalışmalıdır. Karanlık dorsede tempo düşer, yön okları okunmaz ve hasar riski artar. Gece gelen araçta sayımı tutacak yetkilinin de sahada olması gerekir; eleman hazır olup yetkili sabah gelecekse, yük indirilir ama sayım ve tutanak askıda kalır. Gündüz rampası dolu olan depolar için gece vardiyası, aynı kadroyla kesintisiz çalışmak demektir. Kendi ilçenizdeki varış notunu ilçe sayfalarımızda bulabilirsiniz.

Kadroyu doğru kurmak için telefonda ne söylemelisiniz?

Kadro tahmini, verdiğiniz bilgi kadar isabetlidir. "Bir tır mal gelecek" cümlesi dört kişilik de sekiz kişilik de ekibe uyar. Aşağıdaki bilgilerle kadro ve süre yaklaşık on dakikada netleşir; bilgi doğru olduğu sürece de iş başladıktan sonra değişmez. Mümkünse rampanın ve açılmış dorsenin bir fotoğrafını da ekleyin; fotoğraf, telefonda anlatılması en zor olan yükün diziliş biçimini tek bakışta gösterir.

• Aracın tipi: 13,60 m tenteli ya da kapalı kasa tır, 20 ft veya 40 ft konteyner.
• Yükün geliş biçimi: paletli, kolili, dökme, çuval ya da beyaz eşya.
• Palet veya koli adedi; biliniyorsa irsaliyedeki toplam.
• Rampa var mı; transpalet, forklift ya da seyyar rampa sizde mevcut mu?
• İstif noktası rampadan ne kadar uzakta, arada kat farkı var mı?
• Aracın tahmini varış saati ve adresin ilçesi.
• Tek seferlik mi, düzenli mi; haftada kaç araç bekliyorsunuz?

Kadro belli olduktan sonra maliyetin araç ve yük tipine göre nasıl değiştiğini tır boşaltma fiyatları sayfasında, saat, yevmiye ya da tır başı ücret biriminden hangisinin size uyduğunu tır boşaltma ücreti sayfasında bulabilirsiniz. Araç kapıya dayandıysa doğrudan iletişim hattımızdan yazın.