Yük ve eşya taşıma elemanı: depo, mağaza, e-ticaret ve fuar için doğru kadro

Yük ve eşya taşıma elemanı işyerinde ne iş yapar?

İlan başlıklarında iki kelime yan yana durur, ama bu sayfanın konusu evden eve taşınma değil, işyeridir. Ticari tarafta eleman; gelen malı teslim alır, depoda ya da mağazanın arka odasında yerine koyar, çıkacak sevkiyatı hazırlar, fuar alanında standın malzemesini taşır. Yaptığı iş bedenseldir ama işyerinin düzeni içinde yapılır.

Burada ayrımı baştan yapmak gerekir. Eleman, sizin personelinizin yerini tutmaz; onu yükten kurtarır. Stok programına giriş, sipariş onayı, müşteriyle satış konuşması ya da forklift kullanımı sizin kadronuzda kalır. Eleman ise kolinin, paletin, askılı ürünün ve stand parçasının fiziksel olarak doğru yere gitmesinden sorumludur.

Bu sınır net olduğunda iş hızlanır. Depo sorumlusu "bu rafa, bu sırayla" der, eleman uygular. Sınır bulanık olduğunda iki taraf da diğerini bekler ve saat işler. Sınırı ilk gün, işe başlamadan beş dakikalık bir konuşmayla çizmek, sonraki bütün günleri kısaltır: kim talimat verir, eleman kime sorar, hangi alana girilmez.

Evinizi taşıyacaksanız ya da tek bir eşya için eleman arıyorsanız doğru rehber eşya taşıma elemanı sayfası; orada söküm-kurulum ve ev tipine göre kadro anlatılıyor.

Yük elemanı ile eşya elemanı arasındaki fark nedir?

Yük elemanı, adet ve tempo üzerine çalışan kişidir: aynı tip koliyi yüzlerce kez aynı düzende taşır, istifin şaşmamasına ve sayının tutmasına bakar. Eşya elemanı ise parça üzerine çalışır: her kalem farklıdır, ağırlığı, şekli ve hassasiyeti ayrı düşünülür. Aynı kişi ikisini de yapabilir, ama gün içinde hangisini yaptığını bilmesi gerekir.

Ticari işlerin çoğu karışıktır. Bir mağazanın sezon geçişinde yüzlerce koli yük işidir, vitrin mankeni ve cam raf ise eşya işidir. Kadroyu kurarken "kaç kişi" sorusundan önce "işin ne kadarı adet, ne kadarı parça" sorusunu sorarız.

Tablodaki ayrım bir hiyerarşi değil. Deneyimli bir ekipte iki beceri birlikte bulunur; biz karma işlerde kadronun bir bölümünü adet işine, bir bölümünü parça işine ayırarak başlatırız.

Depoda yük elemanının gün içindeki rolü nedir?

Depoda günün şekli sabahki mal kabulüyle çizilir. Mal kabul, gelen ürünün irsaliyeyle karşılaştırılıp adet ve hasar yönünden kontrol edildikten sonra depoya alınması anlamına gelir. Mal kabul eden eleman aracı boşaltır, koliyi etiket yönü dışarı bakacak şekilde dizer ve depo sorumlusunun kontrolünü bekler. Kontrol bitince mal rafa gider. Öğleden sonra akış tersine döner: toplanan siparişler paletlenir, streçlenir, sevkiyat alanına dizilir.

Bu iki uç arasında görünmeyen ama zamanı yiyen işler vardır. Boş paletlerin toplanması, karton ve streç atığının balyalanması, koridorların açık tutulması, raf önüne bırakılmış yarım kolilerin toparlanması. İyi bir depo elemanı bunları talimat beklemeden yapar, çünkü dağınık bir koridorda ertesi sabahın mal kabulü yarım saat geç başlar.

Eleman sayısını belirleyen şey depo büyüklüğü değil, günlük giriş ve çıkış adedidir. Metrekaresi büyük ama günde iki araç kabul eden bir depoya bir-iki eleman yeter. Küçük ama saatte bir araç giren bir aktarma deposunda aynı kadro yetişemez.

Raf düzeni, istif kuralları, sayım günü ve vardiya desteği gibi depo içi işleri hizmet olarak almak istiyorsanız kapsamı ve fiyatı depo ve fabrika yükleme hizmeti sayfasında ayrı yazdık.

Mağazada eleman hangi dönemlerde gerçekten lazım olur?

Bir mağaza yılın çoğunu kendi personeliyle döndürür. Eleman ihtiyacı belirli anlarda patlar ve o anlar çoğu zaman mağazanın kapalı olduğu saatlere denk gelir. En sık üç durum görüyoruz: sezon geçişi, reyon ya da mağaza yenileme ve yeni şube açılışı.

Sezon geçişi, satış alanındaki ürünlerin bir sezondan ötekine topluca değiştirilmesi demektir ve iş iki yönlüdür. Yeni sezonun kolileri arka odaya iner ve askıya çıkar, eski sezonun ürünleri koliye girip depoya ya da outlet mağazasına döner. Giden koliye ne girdiğini yazmayan bir ekip, üç ay sonra depoda aranan ürünü bulamayan bir mağaza bırakır. Bu yüzden koli kapatılırken içerik listesi mağaza personelinin gözü önünde yapıştırılır.

Yenileme ve açılışta iş eşya tarafına kayar: gondol raf, cam tezgâh, manken, kasa bankosu. Bunlar mesai sonrasında taşınır, sabah mağaza açılmadan satış alanı toparlanmış olmalıdır. AVM içindeki mağazalarda gece çalışma izni ve ekip listesi AVM yönetiminden önceden alınır.

Satış saatinde elemanın mağazaya girmesi gerekiyorsa kurallar değişir. Müşteri varken koli yere bırakılmaz, transpalet satış alanına sokulmaz, konuşma sesi düşük tutulur. Bunu ekibe baştan söylemeniz yeterli; sahada ayrıca hatırlatmaya gerek kalmaz.

E-ticaret deposu kampanya döneminde kaç eleman ister?

E-ticarette yıl düz gitmez. Kasım kampanya dönemi, yılbaşı öncesi ve büyük indirim günleri siparişi birkaç gün içinde normalin katlarına çıkarır, sonra iade dalgası gelir. Kalıcı kadroyu en yoğun güne göre kuran depo yılın kalanında boş maaş öder; en sakin güne göre kuran ise kampanyada kargo çıkışını kaçırır. Geçici elemanın en mantıklı kullanıldığı yer burasıdır.

Kampanyada elemanın işi paketleme masasının kendisi değil, masanın çevresidir. Boş koli ve dolgu malzemesini masaya yetiştirmek, toplanan ürün kasalarını masaya getirmek, kapanan kolileri kargo firmasının çıkış alanına taşımak ve araca yüklemek. Paketleyen personel yerinden kalkmadığında hat hızlanır.

Kampanyadan bir iki hafta sonra iade kolileri gelir. İade kabulünde eleman koliyi açmaz, kontrol eden personelin önüne sırayla getirir ve kontrolü biten ürünü ilgili alana taşır. Esenyurt ve Hadımköy çevresindeki depo yoğunluğunu bilen Esenyurt ekibimiz bu dönemlerde sık çağrılır.

Fuar kurulum ve sökümünde eleman ihtiyacı nasıl planlanır?

Fuar işinin kuralı zamandır. Fuar merkezleri kurulum ve söküm için belirli günler ve saatler verir, yük araçları holün önüne sırayla alınır ve araç başına kısa bir boşaltma süresi tanınır. Ekibin araçla aynı anda kapıda olması, bu pencerede kaçırılan dakikanın sonradan telafi edilememesi yüzündendir.

Kurulumda eleman stand parçalarını, numune kolilerini, tanıtım malzemesini holdeki stand yerine taşır. Standı kuran ekip genelde ayrıdır; bizim elemanımız malzemeyi onların istediği sırayla ve istediği köşeye bırakır. Önce taşıyıcı parçalar, en son ürün ve ikram malzemesi gelir.

Söküm daha sıkışıktır. Fuarın son günü ziyaretçi çıkar çıkmaz başlar ve çoğu zaman gece yarısına uzar. Numuneler koliye girer, koliler stand adıyla etiketlenir, dönüş aracına sırayla yüklenir. Etiketsiz koli, birden fazla standı olan firmalarda ertesi hafta ofiste açılana kadar kayıp sayılır.

Fuar işinde gece ve hafta sonu için ek ücret almamamız pratikte işe yarar. Söküm genelde saatlik tarifeyle yapılır, çünkü ne zaman biteceği fuar alanının boşaltma sırasına bağlıdır.

1. Ziyaretçi çıkışını bekleyin

   Hol boşalmadan koli açılmaz. Bu sürede ekip boş kolileri ve bandı stand arkasında hazırlar.

2. Önce ürün, sonra stand

   Numune ve değerli ürün ilk koliye girer ve firma yetkilisinin gözü önünde kapatılır. Stand parçaları sonra sökülür.

3. Her koliye stand adı

   Koli üzerine firma, stand numarası ve içerik yazılır. Aynı firmanın iki standı varsa renkli bant kullanılır.

4. Araç sırası gelince yükleme

   Koliler hol kapısına yakın bir noktada bekler, araç yanaştığında ağır olan önce, kırılgan olan en son yüklenir.

İşin türüne göre kaç eleman çağırmalısınız?

Aşağıdaki tablo, ticari işlerde sahada en sık kurduğumuz kadroları gösterir. Rakamlar başlangıç noktasıdır; işin adedi ve adresin durumu telefonda konuşulduğunda bir kişi aşağı ya da yukarı oynayabilir.

Tabloda tır yok, bilerek. Bir tırı boşaltmak dorse içi, zincir, istif ve sayım görevlerine bölünmüş ayrı bir kadro planı ister; kaç kişinin hangi görevde duracağı tır boşaltma elemanı sayfasında anlatılıyor. Tek bir kamyonun sokakta boşaltılması için ise kamyon boşaltma rehberine bakın.

Kadroyu bir kişi fazla kurmanın maliyeti bellidir. Bir kişi eksik kurmanın maliyeti ise saatlik ücrette değil, kaçan kargo çıkışında, açılamayan mağazada ya da fuar alanından çıkarılmayan araçta ortaya çıkar.

Vardiyalı çalışmada devir teslim nasıl yapılır?

Tam gün süren işlerde yevmiye 8 saati kapsar ve iki vardiya gereken yoğunlukta ekip değişir. Vardiya devri, bir ekibin bıraktığı işi sonraki ekibin nerede kaldığını sormadan devralabilmesi anlamına gelir. Devrin kötü yapıldığı yerde ikinci vardiyanın ilk saati, birinci vardiyanın ne yaptığını anlamakla geçer.

Sahada uyguladığımız düzen basittir. Yarım kalan palet streçlenmeden bırakılmaz, üstüne kaçıncı koliye kadar dizildiği yazılır. Sayılmış ve sayılmamış alanlar arasına bant ya da boş palet konur. Koridorda duran malın nereye gideceği ekip şefinin kâğıdında yazılıdır. Giden şef gelen şefe bu kâğıdı elden verir.

Molalar da plana yazılır. 8 saatlik bir çalışmada molasız devam etmek ilk saatlerde hızlı görünür, son iki saatte hem tempo hem dikkat düşer ve düşürülen koli sayısı artar. Molaları araç kabul saatlerinin dışına koyarak akışı bozmadan veririz. Su ve çay molası kısa ama sık verilir, yemek molası tek seferde.

Gece vardiyasında da tarifemiz aynıdır, ek ücret yoktur. Vardiyanın uzun süreli ve düzenli olacağı işlerde yevmiyenin neyi kapsadığını günlük hamal ücreti rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Aynı elemanın her gün gelmesi mümkün mü?

Mümkün ve düzenli işte tercih ettiğimiz yol da bu. Depoyu, rafların sırasını, mal kabul görevlisinin alışkanlığını öğrenmiş bir eleman, her sabah yeniden anlatılması gereken birinden çok daha hızlı çalışır. Yeni gelen biri ilk günlerini öğrenerek geçirir; aynı kişi geldiğinde bu süre bir kez harcanır. Mal kabul görevlisi de her gün aynı yüzü gördüğünde kontrolü daha rahat yapar.

Sürekliliğin öbür yüzü devamsızlıktır. Tek bir kişiye dayanan düzende o kişi hastalandığında iş durur. Bizimle düzenli çalışan işyerlerinde ekipten biri gelemezse yerine aynı gün başka bir eleman gönderilir ve kaybolan bilgiyi ekipteki diğer kişi taşır. Düzenli işte en az iki kişilik çekirdek ekip öneririz.

Kısa süreli işlerde, örneğin iki haftalık bir kampanya döneminde, aynı ekibi baştan sona tutmak için tarihleri önceden bildirmeniz yeterlidir. Kampanya takvimi belli olduğu hâlde son gün aranan işlerde ekip kurulur ama aynı kişilerin gelmesi için söz veremeyiz.

Uzun süreli, sözleşmeli ve faturası aylık kesilen çalışma düzenini, gerekli belgeleriyle birlikte firmalara hamal hizmeti sayfasında anlattık.

İyi bir taşıma elemanında neye bakılmalı, iş güvenliği kimde?

Kaldırma gücü bu işte en az ayırt edici özelliktir. Sahada iyi elemanı ayıran alışkanlıklar başka yerdedir ve çoğu ilk bir saatte görünür. Deneme günü istemeniz de makuldür; ilk işte ekibi yakından izleyin, uymayan bir şey görürseniz aynı gün söyleyin.

• Yükü belden değil dizden kaldırır; ağır koliyi gövdesine yakın tutar, dönerken ayağını çevirir.
• Koli üzerindeki kırılgan, bu yüz yukarı ve istif sınırı işaretlerini okur ve uygular.
• Anlamadığı talimatı tahminle değil soruyla netleştirir; yanlış rafa giden palet iki kez taşınır.
• Satış alanında, fuar holünde ve gıda deposunda o alanın kuralına göre davranır.
• Hasarlı ya da ıslak bir koli gördüğünde üstünü örtmez, hemen sorumluya gösterir.

İş güvenliği tarafında sorumluluk zinciri açık olmalıdır. Elemanlarımız 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında SGK'lıdır ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun çerçevesinde, iş ayakkabısı ve yelek gibi koruyucu donanımla çalışır. Kayıt dışı çağrılan birinin sahanızda yaralanması ise sorumluluğu doğrudan işyerine bırakır. Mesleğin kendisini tanımak isterseniz hamalların ne iş yaptığını ayrıca anlattık.

Yük ve eşya taşıma elemanı ücreti saatlik mi, yevmiye mi hesaplanır?

Kural basit: işin ne zaman biteceği belli değilse ve yarım günü geçmeyecekse saatlik, gün boyu sürecekse yevmiye. Saatlik tarife kişi başı 750 – 1.250 ₺, 8 saatlik yevmiye kişi başı 5.000 – 9.000 ₺ aralığındadır. Fiyatlar KDV dahildir, her işe fatura kesilir ve ödeme iş tesliminde nakit ya da IBAN ile yapılır.

Bandın içinde nereye düşeceğinizi işin ağırlığı, ekipman ihtiyacı ve adresin koşulu belirler. Hafif koli akışı ile çuval ya da ağır stand parçası aynı kişi-saatte aynı fiyatı almaz. Asansörsüz 3. kat ve üzeri çıkılan işlerde kat başı ek ücret de hesaba girer. Kampanya haftası gibi birkaç gün süren işlerde gün sayısını ve kişi sayısını baştan bildirirseniz fiyatı tek seferde sabitleriz; iş başladıktan sonra gün eklemek de mümkündür, eklenen gün aynı tarifeden yazılır.

Kayıt dışı çalışan birine elden verilen günlük para ilk bakışta daha düşük görünebilir. Ama o tutarın içinde SGK primi, sigorta, fatura ve KDV yoktur ve iş kazasında bütün yük işverene kalır. Faturalı ücretin içinde tam olarak nelerin bulunduğunu İstanbul hamal ücretleri rehberinde kalem kalem açtık.