Günlük yevmiyeli depo taşıma personeli çalıştırma: işverenin bir günü

Yevmiyeli personelin günü sabah kaçta, hangi imzayla başlar?

Günlük yevmiyeli depo taşıma personeli, depo ya da lojistik sahanızda bir iş günü boyunca taşıma, yükleme, boşaltma ve istif işini yapmak üzere gelen elemandır. Kişi başı 8 saatlik gün için bant 5.000 – 9.000 ₺; tutarın neyi kapsadığını, yarım günü ve uzayan günü günlük hamal ücreti sayfasında hesapladık. Geriye başka bir soru kalıyor: personel kapıdan girdikten sonra o günü işveren olarak siz nasıl yönetirsiniz?

Gün, ekibin depoya girdiği dakikada değil, saatinin yazıldığı dakikada başlar. Ekip 08.00'de kapıdaysa ama güvenlik kartı 08.25'te çıkıyorsa, o 25 dakika kimin hanesine yazılır? Bu soruyu akşam değil sabah cevaplamak gerekir. Sahada en yaygın düzen 08.00 giriş, bir saat öğle arası, 17.00 çıkıştır; dokuz saatlik aralık, sekiz saatlik çalışma.

İlk on dakikayı brifinge ayırın. Hangi mal nereden nereye gidecek, hangi raflara dokunulmayacak, forklift hangi koridorda çalışıyor, tuvalet ve su nerede. Bu on dakika gün boyunca onlarca soruyu önler. Ekip sorumlusu ile sizin tarafınızdaki tek yetkili bu brifingde tanışır; günün geri kalanında talimat yalnız bu iki kişi arasında dolaşır.

Puantaj cetveli nasıl tutulur, akşam neye imza atarsınız?

Puantaj, çalışan kişinin hangi gün kaç saat çalıştığını kayıt altına alan çizelge demektir. Yevmiyeli işte puantaj, günün sonundaki tek tartışma konusunu ortadan kaldırır: kaç kişi, kaçtan kaça, kaç saat. Kâğıt ya da telefonda bir tablo, fark etmez; önemli olan iki tarafın da aynı satırı görmesidir.

İş özeti sütunu çoğu işletmenin atladığı satırdır. Oysa sekiz saatte üç tırın boşaltıldığını ya da 120 paletin raf değiştirdiğini yazmak, bir sonraki yevmiyeli günde kaç kişi isteyeceğinizi size söyler. Kişi-gün, bir elemanın bir günlük çalışmasını ifade eden birim anlamına gelir; puantajdaki kişi-gün sayısı akşam faturayla birebir tutmalıdır.

Puantaja gün ortasında bir kez daha bakın. Öğle arasında "sabah dört kişi geldi, öğleden sonra üç kişi kalıyor" gibi değişiklikleri o anda yazmak, akşam hafızaya güvenmekten kolaydır.

Mola ve öğle arası işi nasıl böler?

Öğle arası pazarlık konusu değildir; sabahtan beri palet çeken bir ekibin molasız devam etmesi öğleden sonra hızı düşürür. Soru molanın olup olmayacağı değil, ne zaman ve nasıl verileceğidir. Depoda üç mola düzeni görürüz.

Tek seferde bir saat: en yaygını, ekip aynı anda çıkar, saha bir saat durur. Kaydırmalı: dört kişilik ekipte ikişer ikişer yarımşar saat, forklift ve rampa hiç boş kalmaz. Araca göre: tırlar aralıklarla geliyorsa mola iki araç arasındaki boşluğa denk getirilir, kimse dolu rampada dinlenmez.

Hangi düzeni seçerseniz seçin, sabah söyleyin. Öğle yemeği ekibin kendi meselesidir; depo yemekhanesi varsa ekibi oraya almak çoğu işletmenin tercihidir ve bu jest günün ikinci yarısında geri döner. Çay molası kısa ve düzenli tutulur. Ağır parça taşıyan ekipte iki saatte bir on dakika, sahanın kendi ritmidir.

İş güvenliği sorumluluğu sahada kime düşer?

Elemanın işvereni personeli gönderen firmadır; SGK kaydı, kask, çelik burunlu ayakkabı, eldiven ve bel desteği o firmanın sorumluluğudur. Ama saha sizindir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, aynı çalışma alanında birden fazla işverenin çalışanı bulunduğunda iş güvenliği için işbirliği bekler. Pratikte bu işbirliği sabah brifinginde başlar ve gün boyunca sürer.

Sizin tarafınızda kalan başlıklar şunlardır. Zemin: ıslak, yağlı ya da kırık zemin bölgesini işaretleyin. Forklift trafiği: yaya koridoru ile forklift koridorunu ayırın; ekip için en tehlikeli an, geri manevra yapan forkliftin arkasında kalmaktır. Raf: üst raflara elle çıkılmaz, merdiven ya da platform yoksa o raf o gün taşınmaz. Yük sınırı: transpaletin ve kayışın kapasitesini aşan parça için başka bir yöntem konuşulur, "biraz daha zorlayalım" denmez.

Sahada bir kaza olduğunda "eleman bizim değildi" cümlesi sizi korumaz; kaza sizin sahanızda, sizin ekipmanınızla ve sizin talimatınızla olmuştur. Ekibi görev tanımının dışına çıkarmamak da güvenlik başlığının parçasıdır: taşıma için gelen eleman raf montajına ya da yüksekte çalışmaya yönlendirilmez. Firma tarafında bu düzenin nasıl kurulduğunu günlük hamal hizmeti sayfasında yazdık.

SGK'lı temin ile kapıdan alınan günlükçü arasındaki fark ne?

İkitelli'de ya da Bağcılar'da sabah erken saatte depo kapısına gelip iş soran kişi vardır. Ucuz görünür, çünkü fatura yoktur, SGK yoktur, bazen kimlik bile yoktur. Fark ilk kazada ya da ilk denetimde ortaya çıkar. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre sizin adınıza çalışan kişiyi işe başlamadan sigortalı bildirmek işverenin yükümlülüğüdür; kapıdan aldığınız kişinin işvereni o gün sizsinizdir.

Firmadan alırken de kontrol edin. Fatura kesmeyen, sigorta sorusuna "hallederiz" diyen ve ödemeyi yalnız elden isteyen bir yapı, adı firma da olsa sahanızda kayıt dışı çalışan bulundurmak demektir. Yevmiyenin içinde SGK, sigorta ve KDV'nin nasıl durduğunu İstanbul hamal ücretleri sayfasında satır satır açtık. Depo ve mağaza için eleman bulma yollarını ise depo ve mağaza eleman temini yazısında karşılaştırdık.

Gün içinde verimi düşüren beş durum

Yevmiyeyle satın aldığınız şey sekiz saatlik emektir; o saatlerin kaçının taşımaya gittiği sahaya bağlıdır. Aşağıdaki beş durum, puantajda sekiz saat yazdığı hâlde işin yarım kaldığı günlerin ortak nedenidir.

1. İki yetkili, iki talimat. Depo sorumlusu paletleri A koridoruna, satın almacı B koridoruna ister; ekip iki kez taşır. Sabah tek yetkili belirlenmemişse öğleden sonra ikinci bir gün gerekir.
2. Sarf malzemesi eksik. Streç bitmiş, palet yok, koli bandı tükenmiş. Ekip taşımak yerine malzeme bekler; yarım saatlik eksik, günün sonunda bir saatlik kayıptır.
3. Forklift tek, ekip sekiz. Rampada sekiz kişi bir forkliftin paleti indirmesini bekler. Ya forklift sayısı artırılır ya ekip küçültülüp gün uzatılır; ikisi de boş bekleyen yevmiyeden ucuzdur.
4. Ara taşıma mesafesi. Rampa ile raf arası 80 metreyse her palet iki dakika yerine altı dakika yürür. Transpalet sayısını buna göre isteyin, yoksa ekip sırada bekler.
5. Görev tanımı dışı iş. "Madem buradasınız" ile başlayan cümleler günü böler: raf kurulumu, çöp toplama, mağazaya sevk. Bunlar ayrı iş, ayrı kişi-gün olarak konuşulur.

Bu beş durumun ortak çözümü aynıdır: bir gün önce beş dakikalık telefon. Sahayı anlatırsınız, ekip sorumlusu kaç transpalet, kaç kişi, hangi mola düzeni sorusuna cevap verir.

Yevmiye yerine ne zaman sözleşmeye geçmelisiniz?

Yevmiye, işin başladığı ve bittiği günler için doğru araçtır: sayım, tır boşaltma, sezon malı, raf düzeni. Aynı ihtiyaç her hafta tekrarlanıyorsa araç değişmelidir. Ölçüt basittir: bir ayın puantajını toplayın ve kişi-gün sayısına bakın.

Diyelim ki İkitelli'deki depoya haftada iki gün tır geliyor ve her seferinde 3 kişi çağırıyorsunuz. Ayda 8 yevmiye günü, 3 × 8 = 24 kişi-gün eder. Aylık tutar 24 kişi-gün × 5.000 – 9.000 ₺ çarpımıdır, yani kabaca 120-216 bin lira. Rakamın kendisinden çok arkasındaki düzen sorunludur: her seferinde farklı ekip, her sabah yeniden brifing, her gün yeni puantaj ve ayda sekiz ayrı fatura.

Sözleşmeli düzende aynı ekip gelir, forklift koridorunu ezbere bilir, ikinci haftada brifing iki dakikaya iner. Puantaj aylık tek çizelgeye, fatura tek döneme döner; hastalık ya da izin günlerinde yedek eleman sözleşmenin bir maddesi olarak yazılır. Kadro, vardiya ve fatura döneminin nasıl kurulduğunu kurumsal hamal sayfasında anlattık; depoda sürekli çalışacak kadronun kendisi ise yük ve eşya taşıma elemanı sayfasının konusudur.

Aylık kişi-gün sayısı düşükse, ayda bir iki gün gibi, yevmiyede kalın. Sözleşme boş günleri de öder, yevmiye yalnız çalışılan günü.

Sık Sorulan Sorular

Puantajı kim tutar, ekip mi biz mi?

İki taraf birlikte tutar. Ekip sorumlusu kişi sayısını ve mola saatlerini, sizin yetkiliniz giriş-çıkış saatini yazar; akşam iki imza atılır. Fatura o çizelgeye dayandığı için tek taraflı tutulan puantaj akşam saatinde tartışma çıkarır.

Ekip 17.00'de bitirmezse ne olur?

İş gün içinde büyümüşse uzayan saatler puantaja yazılır ve akşam konuşulur. Uzayan günün nasıl ücretlendirildiğini ve ne zaman ekip büyütmenin daha ucuz olduğunu günlük hamal ücreti sayfasında hesapladık; yevmiyeyi 8 saat olarak baştan konuşmak bu soruyu çoğu gün gereksiz kılar.

Öğle arasını biz mi belirleriz?

Evet, sahanın düzenine göre siz önerirsiniz, ekip sorumlusu uygular. Tek seferde bir saat, kaydırmalı yarımşar saat ya da iki araç arasına denk getirme; üçü de çalışır. Önemli olan sabah söylenmesi, öğlen rampada karar verilmemesidir.

Kapıdan aldığım günlükçü kaza geçirirse ne olur?

O gün işvereni siz olduğunuz için sorumluluk sizdedir; SGK bildirimi yapılmamış çalışanın kazası hem tazmin hem idari yönden size döner. Firmadan SGK'lı personel alındığında kaza firmanın sigorta ve SGK kapsamında kalır, saha güvenliği yine sizin payınızdır.

Kaç günden sonra sözleşme düşünmeliyim?

Sabit bir gün sayısı yok; ölçüt ihtiyacın düzenli olup olmadığıdır. Her hafta aynı günlerde eleman çağırıyorsanız ve aylık puantajda kişi-gün sayısı her ay benzer çıkıyorsa, sözleşme aynı ekibi ve tek faturayı getirir. Ayda bir iki gün için yevmiyede kalın.

Yarınki yevmiyeli gün için sahayı bugün telefonda anlatın; kişi sayısını, transpalet ihtiyacını ve mola düzenini birlikte kuralım: iletişim sayfası.